Het DMT-laserexperiment: zien we Code of Reality, of zoekt het brein betekenis?

Er gaat al een tijdje een opvallend verhaal rond in de psychedelische wereld: mensen zouden onder invloed van DMT naar een laserpatroon kijken en daarin tekst, symbolen of een soort “code van de werkelijkheid” zien. Het idee spreekt tot de verbeelding, want het suggereert dat er achter de zichtbare wereld misschien een verborgen laag zit, alsof de realiteit zelf uit informatie of programmeertaal bestaat.

Het bekendste voorbeeld hiervan is het zogenoemde “Code of Reality”-experiment van Danny Goler. In een artikel in IPI Letters wordt beschreven dat mensen onder invloed van N,N-DMT naar een gediffracteerd lichtpatroon van een 650 nm laser kijken en daarbij terugkerende geometrische structuren en symbolen rapporteren die op “code” lijken. Het artikel noemt dit zelf een pilot study, dus een vroege verkennende beschrijving, geen definitief bewijs voor een verborgen informatielaag in de werkelijkheid.

Wat wordt er precies beweerd?

De kern van de claim is dat verschillende mensen onder invloed van DMT vergelijkbare symbolen of tekstachtige patronen zouden zien wanneer ze naar een specifiek laserpatroon kijken. Volgens sommige voorstanders zou dit erop kunnen wijzen dat de waargenomen code niet alleen uit het brein komt, maar iets objectiefs onthult over de structuur van de realiteit.

Dat is een grote sprong. Dat mensen iets vergelijkbaars rapporteren, betekent nog niet automatisch dat ze een externe code zien. Mensen hebben vergelijkbare hersenen, vergelijkbare zintuigen, vergelijkbare culturele referenties en vaak ook vergelijkbare verwachtingen wanneer ze aan zo’n experiment beginnen. Zeker wanneer iemand vooraf hoort dat er “code” te zien zou zijn, kan verwachting een grote rol spelen.

De nuchtere verklaring: pareidolie

Een veel eenvoudigere verklaring is pareidolia. Pareidolie is het verschijnsel waarbij het brein herkenbare vormen ziet in willekeurige of dubbelzinnige prikkels. Denk aan gezichten in stopcontacten, dieren in wolken, figuren in houtnerven of gezichten in vlekken. Merriam-Webster omschrijft pareidolie als de neiging om een specifiek, vaak betekenisvol beeld waar te nemen in een willekeurig of ambigu visueel patroon.

Bij een laserpatroon kan iets vergelijkbaars gebeuren. Een laser, zeker wanneer het licht wordt verstrooid of gediffracteerd, kan complexe patronen opleveren. Voor het oog is dat geen neutrale informatie, maar een visueel veld vol lijnen, ruis, contrast en herhaling. Het brein probeert daar automatisch orde in te vinden.

Waarom juist tekst of code?

Dat mensen “tekst” of “code” zien, is niet zo vreemd. Tekst is een van de meest aangeleerde vormen van patroonherkenning in ons dagelijks leven. We zien letters, cijfers, symbolen, schermen, toetsenborden, logo’s, ondertitels, apps en digitale interfaces voortdurend om ons heen.

Het brein is daardoor sterk getraind om kleine verschillen in lijnen, hoeken, bochten en ritmes te interpreteren als letters of symbolen. Wanneer je een ambigu visueel patroon ziet, vooral onder invloed van een krachtig veranderde bewustzijnstoestand, is het dus niet vreemd dat het brein daar schriftachtige vormen in herkent. Niet omdat daar letterlijk tekst staat, maar omdat het brein visuele onzekerheid probeert om te zetten in iets bekends.

Psychedelica kunnen betekenis versterken

DMT staat bekend om het oproepen van zeer intense visuele ervaringen. In wetenschappelijk onderzoek worden bij DMT onder andere levendige visuele beelden, snelle veranderingen in bewustzijn en sterk veranderde waarneming beschreven. Een EEG-studie naar intraveneuze DMT noemt bijvoorbeeld dat de subjectieve effecten zeer snel opkomen en gekenmerkt worden door opvallend levendige visuele beelden.

Ook breder gezien kunnen de serotonerge psychedelica zoals LSD, psilocybine en DMT de visuele ervaring tijdelijk sterk veranderen. Onder andere geometrische figuren, terugkerende patronen, visuele illusies en complexere beelden kunnen worden beleefd of gezien bij hogere doseringen.

Daarom is het belangrijk om onderscheid te maken tussen intensiteit and waarheid. Een ervaring kan extreem echt, diep en betekenisvol aanvoelen, zonder dat de waargenomen inhoud letterlijk buiten het brein bestaat. Psychedelica kunnen niet alleen het zien veranderen, maar ook het gevoel dat iets belangrijk, persoonlijk of kosmisch relevant is.

De behoefte om te begrijpen

Mensen zijn betekenismakers. We kunnen moeilijk kijken naar chaos zonder er een patroon in te zoeken. Dat is meestal nuttig. Het helpt ons gezichten herkennen, taal begrijpen, gevaar inschatten en sociale signalen lezen. Maar hetzelfde mechanisme kan ook doorschieten.

Wanneer iemand onder invloed van DMT naar een complex laserpatroon kijkt, komen meerdere factoren samen: visuele ruis, verhoogde gevoeligheid voor patronen, verwachting, suggestie, fascinatie en de menselijke behoefte om iets te begrijpen. Dan is het logisch dat een onduidelijk patroon niet als “ruis” wordt ervaren, maar als “boodschap”.

Dat betekent niet dat de ervaring waardeloos is. Iemand kan er persoonlijk iets uit halen, zoals verwondering, reflectie of een nieuw perspectief op waarneming. Maar persoonlijke betekenis is iets anders dan universeel bewijs.

Het risico van te snelle conclusies

Het DMT-laserexperiment is interessant als bewustzijnsfenomeen, maar het bewijst niet dat er letterlijk een verborgen code in de werkelijkheid zit. Daarvoor zouden veel strengere controles nodig zijn. Denk aan geblindeerde opzet, vergelijkingen met placebo, testen zonder voorafgaande suggestie, onafhankelijke replicatie, objectieve registratie van wat mensen zien en controlecondities met mensen die geen DMT gebruiken.

Zonder zulke controles blijft de meest waarschijnlijke verklaring psychologisch en neurologisch: het brein interpreteert een dubbelzinnig visueel patroon en maakt daar iets betekenisvols van.

Final conclusion

De “code” die mensen in het DMT-laserexperiment zien, komt waarschijnlijk niet voort uit een verborgen universele waarheid, maar uit de manier waarop het brein informatie verwerkt. Ons brein zoekt continu naar patronen, herkenning en betekenis, zelfs wanneer de prikkel zelf willekeurig of dubbelzinnig is.

Pareidolie verklaart waarom mensen gezichten in stopcontacten en dieren in wolken kunnen zien. Onder invloed van psychedelica kan diezelfde neiging sterker, intenser en betekenisvoller aanvoelen. Omdat tekst, symbolen en digitale code zo diep in onze waarneming en cultuur zijn ingebakken, is het niet vreemd dat het brein ook in een laserpatroon iets tekstachtigs herkent.

De ervaring kan persoonlijk indrukwekkend zijn, maar dat maakt haar nog geen bewijs voor een externe boodschap. Waarschijnlijk laat het DMT-laserexperiment vooral zien hoe sterk de menselijke behoefte is om te begrijpen en betekenis te geven aan informatie, zelfs wanneer er misschien helemaal geen betekenis aanwezig is.

See also: What are psychedelic hallucinations?